يك شنبه , 26 آذر 1396
  • :
  • :
کیفیت صوت

امتیاز شما

توضیحات دسته: مبانی بازدید: 1860

 صدا یا صوت از انواع انرژی است که از تحرک ذرات ماده بوجود می‌آیند به این صورت که یک ذره با حرکت (برخورد) خود به ذره‌ای دیگر؛ ذرهٔ دیگر را به حرکت در می‌آورد و به همین ترتیب است که صوت نشر می‌یابد. صدا ارتعاشی‌ست که توسط حس شنوایی انسان درک میشود. ما معمولاً اصواتی که در هوا حرکت می‌کنند را می‌شنویم ولی صدا می‌تواند در گاز، مایع و حتی جامدات نیز حرکت کند.

۱- اساس شنوایی گوش

۲- منحنی کیفیت شنوایی(Loudness)

۳- پارامترهای معرّف صوت

۴- پارامتر پاسخ فرکانسی

۵- نسبت سیگنال به نویز(S/N)

۶-  شناخت کیفیت صدا

 

۱- اساس شنوایی گوش

ساختمان گوش را به سه قسمت متفاوت از هم تفکیک می­‌کنیم.

الف- گوش بیرونی که از لاله گوش و سوراخی به مقطع تقریباً ( ۱cm2) و طول لوله به تقریب (۳cm) مسیر هدایت فشار صوتی به پرده گوش را تعیین می­‌کند.

ب- گوش میانی که مربوط به دو عملیات مهم شنوایی است، ابتدا فشار هوا در طرفین پرده گوش را از طریق لوله استاش متعادل می‌­کند و سپس عملیات استخوان‌های سه‌­گانه که فرآیند تقویت جابجایی مکانیکی وارد بر پرده گوش را فراهم می‌نماید.

ج- گوش درونی که بسته­ حلزونی قرار دارد و مهمترین بخش فرآیند شنوایی را بر عهده­ دارد. در این قسمت فرآیند تبدیل تغییرات مکانیکی به تغییرات الکتریکی انجام می­‌گیرد و نتیجه­ این تغییرات در نهایت توسط شبکه عصبی برای درک آن به مغز هدایت می­‌گردد.

 برای درک دقیق از ساختمان درونی گوش آن را با شکل-۲ شبه‌سازی می­‌کنیم.  

نخست انرژی صوتی به صورت موج مکانیکی وارد سواخ گوش شده و پرده سفید رنگ را تحریک می­‌کند. افزار موجود در گوش میانی از استخوانهای سه­‌گانه(چکشی، سندانی و رکابی) تشکیل شده‌­اند، که عملیات تقویت مکانیکی را بعهده می­‌گیرند.

حلزونی در بخش گوش درونی به دریچه­ ورود مجهز است که تغییرات موجی مکانیکی را به داخل هدایت می­‌کنند. جهت عدم تشکیل امواج ساکن، دریچه­ دیگری در طرف دیگر حلزون قرار دارد که همین تغییرات مکانیکی را به خارج هدایت می­‌کند.

 داخل حلزون دو دهلیز وجود دارد که انتهای آن به هم مرتبط شده و مایع موجود در دهلیز، انتشار امواج مکانیکی را میسر می­‌سازد. دو دهلیز توسط پرده بازیلر تفکیک شده است. پرده بازیلر همانند یک آنالیزور گستره فرکانسی(Spectrum Analyzer) عمل می­‌کند. در برخورد امواج مکانیکی جاری در مایع٬ هر قسمت از این پرده می‌­تواند توسط تغییرات مکانیکی امواج صوتی، مژک­های حساس را تحریک نماید. در اثر لرزیدن مژکها، علایم الکتریکی متناسب با همان موج تولید می­‌شود. بنابراین هر جبهه­ موجی که به درون دهلیز هجوم می­‌آورد توسط تقریباً ۸۰۰۰۰ عصب منشعب از مژکها، تجزیه شده و بطور همزمان به مغز منتقل می­‌شود. با انتقال این علایم به مغز، فرآیند درک و احساس شنیدن پایان می‌­پذیرد. در هنگام کار در استودیو و شنیدن صدای بلند، خوردن موارد قندی می­تواند خستگی مغز را جبران نماید.  

لوله­ استاش جهت کنترل فشار جو طرفین پرده گوش عمل می­‌کند. در صورت تغییر فشار جو از طرف بیرون و یا سرما خوردگی، در گوش احساس پدید می­‌آید که به آن گرفتگی یا سنگینی گوش می­‌گویند. با تخلیه و کمپرس نمودن فشار داخلی، تعادل فشار جو در گوش میانی برقرار می­‌شود.

کم شدن فشار هوا در هنگام اوج‌گیری هواپیما موجب به هم خودرن تعادل فشار هوا در گوش بیرونی و میانی می­‌شود. این در حالی است که گوش با گرفتگی و سنگینی مواجهه شده و توصیه پزشکان مبنی بر فرو بردن آب دهان، موجب باز شدن لوله­ استاش می­‌شود که در چنین شرایطی هوای کم فشار بیرون از همین طریق، فشار بالای درون گوش را متعادل می­‌کند. مکیدن آب نبات در هنگام پرواز نیز از این موارد پزشکی باشد.

 

۲-  منحنی کیفیت شنوایی(Loudness)

گوش انسان حساسیت بیشتری در محدوده فرکانسی (۴KHz الی ۲KHz) نسبت به سایر گستره فرکانسی قابل شنوایی دارد. همین امر موجب آن شده که دو محقق Fletcher-Munson در سال 1933 برا ی بدست آوردن این تفاوت احساس، اقدام به یک سری پژوهش‌های آماری نمایند. جهت بررسی دقیق آماری، افرادی را تحت آزمون شنوایی­‌سنجی با گستره فرکانسی قرار می­‌دهند. برای استاندار شدن این کار، سه نکته اساسی را در نظر ­گرفتند. ابتدا شنوایی سنجی آماری از سنین متفاوت و سپس معرفی فرکانس مرجع که گوش در آن تقریبا بیشترین حساسیت شنوایی را دارد و در انتها این آزمون در سطوح فشار صوتی مختلف اندازه­‌گیری شود­.

نتیجه این آزمون به منحنی­‌های شنوایی Fletcher-Munson منتهی می‌­شود. شاید در نخستین نگاه از این منحنی­‌های نکته­ قابل توجهی بدست نیاوریم اما با کمی دقت و تغییر فرم آن به مطالب مهمی دست خواهیم یافت. 

منحنی قرمز رنگ، پاسخ فرکانسی احساس شنوایی در پایین­‌ترین سطح فشار صوتی (dB SPL صفر آستانه­ شنوایی) به تغییرات فرکانس است. در این منحنی مشاهده می­‌کنید که پاسخ گوش نسبت به تغییرات فرکانس، یکنواخت نبوده و از کاستی­­‌های دامنه در بالا و پایین باند صوتی برخوردار است.

منحنی سبز رنگ که مربوط به سطح فشار صوتی (۶۰dB SPL) تقریبا­ برابر با صدای صحبت انسان است، نشان می­‌دهد که در ناحیه­ باند پایین و بالا نسبت به منحنی اول تقریبا یکنواخت­‌تر شده است.

منحنی زرد رنگ مربوط به سطح فشار صوتی (۱۲۰dB SPL) و به آستانه­ درد نزدیک شده و تقریبا مستقل از فرکانس می‌باشد. جذابیت صدای موسیقی و فیلم در این سطوح به دلیل ازدیاد کیفیت گوش در شنوایی آن است.

چنین به نظر می­رسد با چنین منحنی انتظار چندان جالبی از کیفیت صدا در گوش انسان را نمی­‌توانیم داشته باشیم. با توجه به منحنی قرمز که نشان از تغییرات پاسخ فرکانس دارد، نشان می­‌دهد که در هنگام پخش یک نغمه (Tone) به فرکانس (۱KHz) در سطح (dB SPL صفر)، گوش قادر به درک آن است(نقطه­ D). این سطح  که آنرا آستانه شنوایی می‌­نامند پایین‌ترین سطح شنوایی در گوش است. اکنون در همین حال که فرکانس (۱۰۰۰Hz) در حال پخش است، برای شنیدن نغمه‌ای به فرکانس (۱۰۰Hz) با سطح فشار صوتی (dB SPL صفر) هیچگونه احساس شنوایی نخواهیم داشت مگر آن را در سطح (۳۰dB SPL) برسانیم(نقطه­ E). آنگاه گوش احساس هم­ سطحی با فرکانس (۱۰۰۰Hz) خواهد نمود. همین آزمایش را برای فرکانس (۵۰Hz) تا سطح (۴۰dB SPL) می‌­بایستی بلندتر پخش نمایند(نقطه F).  این مشکل برای تمام گستره شنوایی اتفاق می‌افتد. تمام این نتایج به شکل منحنی مختص (Loudness) برای ( db صفر Phone) ایجاد می­‌شود. 

منحنی سبز نیز به همین وضع تحقیق می­‌گردد. بطور مثال اگر صدایی در سطح (۶۰dB SPL) در حال پخش باشد، فرکانس (۱۰۰Hz) در سطح (۷۵dB SPL) و فرکانس (۵۰Hz) درسطح (۸۰dB SPL) می­‌بایست بلندت پخش گردند. که منحنی ترسیم شده مربوط به منحنی مختص (Loudness) برای (Phone ۶۰ dB) خواهد بود.

تنها در هنگام پخش صدایی در سطح (۱۲۰dB SPL) می‌­توانیم تمام باند صوتی را یکنواخت بشنویم و نقطه­‌ای بلندتر نخواهیم داشت.

برای آنچه که اتفاق افتاده خبر خوبی نیست. زیرا اگر قرار باشد در هنگام میکس، صدا در سطح فشار صوتی بلندگوی مانیتورینگ به میزان (۷۰dB SPL) باشد، یعنی تمام باند فرکانسی که بیش از سطح (۷۰dB) پخش نمی‌­گردد، قادر است نتیجه میکس را تضعیف و نامناسب نماید.

برای جبران این نقیصه در شنوایی، ساختن فیلتر اصلاح کننده و نصب آن در سر راه تقویت کننده صوتی الزامی است.

 برای اینکار منحنی (dB SPL صفر) قرمز رنگ را مرجع قرار داده و و آنرا مطابق شکل وارون می‌­کنیم تا توزیع دامنه گستره فرکانسی را بهتر مورد بررسی قرار دهیم.

برای بدست آوردن شرایط مناسب پخش صدا که بتواند موارد کاستی­‌های شنوایی را کاهش دهد، منحنی اصلاح کننده به صورت فیلتر الکترونیکی در دستگاه‌های صوتی نصب می­‌کنند. 

چنانچه در منحنی­‌های Fletcher-Munson مشاهده می‌­کنید صدایی که در سطح پایین شنیده می­‌شود، از کیفیت کافی برخوردار نیست. به بیان دیگر گوش ما به دلایل ساختاری این عیب را دارد و تنها زمانی می­‌توانیم از صدای مناسب مطمئن باشیم که صدا موسیقی یا صدای فیلم در سطح (۹۰dB SPL) به بالا پخش گردد.

اما بیشتر ما ابزار پخش سطوح (۷۰dB SPL) را در خانه و محل کار استفاده می‌­کنیم و برای جبران خطا شنوایی، الزاماً به فیلتری نیاز داریم که بتواند باند فرکانسی بالا و پایین سیستم شنوایی را اصلاح نماید. لذا بر اساس منحنی (dB SPL صفر) تصمیم گیری می­‌شود. با وارون کردن این منحنی (قرمز رنگ) مطابق شکل، یک فیلتری به دستگاه اضافه می­‌شود که نام آن (Loudness) است. این فیلتر بطور خودکار متناسب با بلندی صدا توسط (Volume) تغییر می­‌کند. این کار تقریبا مطابق منحنی احساس شنوایی که توسط Fletcher-Munson تحقیق شده عمل می­‌نماید. بطوری که با زیاد نمودن انرژی صوت، فیلتر (Loudness) از کار می­‌افتد. عملکرد این فیلتر مطابق کنترل(Volume) متغیر خواهد است.این فیلتر اغلب به صورت ثابت در دو حالت (روشن و خاموش) تحت کنترل کاربر است. پاسخ فرکانسی آن بیشتر از منحنی وارون (dB SPL صفر) استخراج می‌گردد.

دو نوع فیلتر (dB B) و (dB C) نیز در کنار منحنی (dB A) تعریف می­‌شود که توسط فیلتر(Loudness) قابل اجراست. از این منحنی برای پاسخ صوت سنجی (سنومتر) نیز استفاده لازم برده می­‌شود.

 از تعریف (Loudness) این تعبیر احساس می‌­شود که شما در خانه مشغول شنیدن موسیقی در سطح (۷۰dB SPL) هستید که صدای شکستن شیشه در سطح (۸۰dB SPL) فضای صدای موسیقی را اشغال می­‌کند که درست در همین لحظه صدای ممتد موتور سیکلت در سطح (۹۰dB SPL) به مدت چند ثانیه صدای شکستن شیشه را پوشش می­‌دهد. پس از این حوادث لحظه­‌ا‌ی فرا می­‌رسد که دو منبع صدا ساکت شده و هنوز صدای موسیقی شنیده می­‌شود. نکته­ جالب توجه در این است که مغز درک جدیدی را خلق می‌­کند که سیستم شنوایی صدای موسیقی را بلندتر(Loudness) از قبل از حادثه دریافت می­‌کند. در حالیکه حجم صدای موسیقی تغییر نکرده است.

 

۳- پارامترهای معرّف صوت

 اصوات بطور کلی به دو دسته تقسیم می­‌شوند. دسته­ قابل درک مانند صوت، آوا، نغمه و دسته دوم که مزاحم و قابل درک نمی­‌باشند مانند نویز، نوفه و یا نوفه.

 الف- نغمه (Tone) که عبارت است از ساده‌­ترین نوع صوت که تنها شامل یک تک فرکانس است. معمولا نغمه در طبیعت یافت نمی‌­شود و آن را از طریق یک دستکاه الکترونیکی تولید می­‌نمایند.

در نمای پایین یک نغمه به فرکانس (۱KHz) را نشان می­‌دهد که نسبت به زمان دارای تغییرات یکنواخت است. این شکل موج را که بر اساس سایه (سینوس) که بر اثر القای میدان مغناطیسی دوّار بر یک سیم پیچ ثابت، بدست می‌­آید یک موج سینوسی یا سایه­ای می­‌نامند. ساده­‌ترین موج یافته شده در طبیعت شبیه این موج می‌­باشد. به بیان دیگر تمام امواج قابل تجزیه به موج سینوسی هستند و نمای دوم نمایش گستره فرکانسی است که در محور فرکانس ترسیم می­‌شود. موج تک فرکانس (۱KHz) تنها یک مؤلفه در مکان (۱KHz) دارد.  

 سیگنال نغمه (Tone) دارای یک تک فرکانس (۱KHz)

 ب- آوا یا نغمات (Timber) یا جمع نغمه­‌ها که معمولا هر منبع صوتی دارای  مجموعه­ نغمه‌­هاست. این منبع صوتی دارای چندین فرکانس و حتی گستره فرکانسی هستند. منابع صوتی مانند ادوات موسیقی در حال نواختن، تولید گستره فرکانسی ویژه­ای می­‌نمایند که معرّف خودشان است لذا به این گروه اصوات لفظ رنگ صدا را بکار می­‌برند(همانند گستره رنگ که دارای گستره فرکانسی معین است. همانند شکل که از تغییرات آوای انسانی منحنی سبز می­توان گستره پهنی از فرکانس‌های مختلف را مشاهده نمود که مربوط به رنگ صدای همان شخص می­‌باشد.)  

 سیگنال آوا دارای گستره فرکانسی ویژه

 ج- غوغا یا نوفه (Noise) بطور کلی هر منبع صوتی که مزاحم صدای مورد نظر ما باشد، به آن صدای نوفه و یا نویز می‌گویند. حال این صدا مزاحم دارای ریتم معین(موسیقی) باشد، خواه بدون ریتم یا فهم مانند دیالوگ .

معمولا نوفه­‌ای که توسط دستگاه الکترونیکی تولید می­‌شود دارای گستره پهن و دارای اشکال تصادفی هستند. نوفه­ سفید معرّف گستره یکنواخت شبیه به یکنواختی فرکانس‌های نور سفید(خورشید) است. این صدا همانند صدای کانال تلویزیونی است که برفک (Noise) پخش می­‌کند. 

 گستره نوفه­ سفید (White Noise)

 

گستره نوفه­ صورتی (Pink Noise) منحنی صورتی

در اندازه­‌گیری ادوات الکترونیکی صدا، معمولا یک منبع نوفه طراحی می­‌کنند که به سه صورت(سفید، صورتی و قهوه‌­ای) سیگنال تصادفی تولید نماید. انتخاب این گستره بیشتر مربوط به ساختار شنوایی گوش است. این سیگنال‌ها برای شبیه‌سازی صدای محیط‌­های ترافیک، کارخانه­ و دستگاه­‌های الکترونیکی است.

 

سیگنال نوفه­ قهوه‌­ای(Brown Noise) با گستره فرکانسی آبی رنگ

 د- اعوجاج (Distortion) برخی اوقات در هنگام صدابرداری، انتقال، میکس و سایر پردازش­‌هایی که در محیط صدا انجام می­‌شود؛ اتفاق می­‌افتد که تولید نوفه می­‌کند که یک امر ناخواسته است. در اغلب این موارد، فرآیند فوق قابل کنترل نیست. لذا جهت معرف این اتفاق، لازم است علاوه بر رویت آن، به صدای تخریب شده آن دقت نمایید. شاید شناخت اعوجاج نخستین قدم مناسب برای یک کار صدابرداری و میکس باشد.

 

سیگنال اعوجاج یافته از یک موج سینوسی (۱KHz)

با دقت به شکل متوجه می­‌شوید که در هنگامیکه سیگنال سینوسی (۱KHz) بیش از اندازه تقویت شده باشد، دچار اعوجاج شده و با دقت به منحنی(آبی رنگ) در می­یابید که علاوه بر سیگنال (۱KHz) سیگنالهای (۹KHz, ۷KHz, ۵KHz, ۳KHz و...) شامل گستره­ی هارمونیک‌های فرد را نیز تولید می­‌کند. همین امر است که موجب  تخریب صدا می­‌شود.

 

۴-  پارامتر پاسخ فرکانسی و نسبت سیگنال به نویز (S/N)

 پاسخ فرکانس یکی از شاخص­های مهم کیفیت در انتخاب افزار صدا است. افزاری مانند میکروفن، ضبط صوت، بلندگو، تقویت کننده، میکسر … که می­‌بایست به میزان باند شنوایی گوش پاسخگو باشند. از آنجا که پاسخ فرکانسی احساس شنوایی دارای گستره فرکانسی (۲۰Hz - ۲۰KHz) است و از آنجا که هرگونه دستگاهی که مربوط به ساختار شنوایی است، می‌بایست نسبت به انتقال آن دارای فاکتور وفاداری بالایی (High Fidelity Hi-Fi) باشد. الزاماً دارای شاخص پاسخ فرکانسی (Frequency Responsive) مناسبی هستند.

برای معرفی پاسخ فرکانسی یک افزار صوتی، مطابق شکل مرجع، بالاترین بهره (Gain) را در سطح (dB صفر) قرار می­‌دهند. خط (۳dB-) مشخص می­‌نمایند که محور منحنی پاسخ فرکانسی را در دو محل بالا و پایین باند قطع می­‌کند. محل قطع منحنی نیز با محور عمودی (فرکانس) را مشخص می­‌نماید. بنابراین منحنی میکروفن استاتیکی روی سطح (۳dB-) از (۲۰Hz) الی (۲۰kHz) پاسخ فرکانسی دارد. 

پارامتر پاسخ فرکانسی در تعیین کیفیت نقش مهمی دارد. اما گاهی اوقات منبع صوتی مانند سازهای گوبه‌­ای دارای محدوده فرکانسی باریکی هستند و لذا نیازی به استفاده از میکروفن دارای پاسخ فرکانسی پهنی نخواهید بود. صدابردار براساس درک فنی از فاکتور پاسخ فرکانسی می­تواند پاسخ مناسبی از عملکرد خویش داشته باشد.

   

 در شکل منحنی (D) پاسخ فرکانس یک میکروفن استودیویی است که تقریباً پاسخ یکنواختی در حوزه فرکانسی دارد. اما منحنی (A) مربوط به میکروفن دینامیک است که بیشترین کاربرد برای صدای خواننده و صحبت استفاده می­‌کنند. این پاسخ برای پهنای باند گوش انسان که از (۲۰۰Hz – ۵KHz) است، می­‌تواند مناسب باشد. منحنی (C) مربوط به پاسخ فرکانسی بلندگو است. که در باند بالا دچار افت سطح فشار صوتی شده است. منحنی (B) مربوط به پاسخ فرکانسی بلندگوی شیپوری است که دارای پهنای باند میانی است که بیشتر برای آگاهی دادن در جهت خاص، مناسب است.

 

۵- نسبت سیگنال به نویز (S/N)

 مهمترین شاخص دیگر در بیان کیفیت، جهت وفاداری به حفظ و نگهداری از سیگنال دریافتی صوتی، نسبت صدا به نوفه یا سیگنال به نویز(Signal/Noise S/N) است. اغلب اتفاق می‌­افتد دستگاه‌هایی مانند: میکروفن، میکسر، محیط ضبط و سایر افزار مرتبط با ضبط صدا، دارای پاسخ فرکانسی مناسبی هستند اما پس از ضبط صدا دارای نوفه­ مزاحمی می­‌شود که فاکتور وفاداری را خدشه­‌دار می­کند. اگر چه گاهی اوقات دامنه­ نوفه مربوط به ذات سیستم می­‌شود، اما برای کاربر این نگرانی بوجود می‌­آورد که شاید نتوانسته در فرآیند ضبط کنترل بهتری بر روی دامنه نوفه داشته باشد.

لحظه‌­ای که دامنه­ نوفه به تنهایی پخش می­‌شود، اندازه­ آن قابل فهم است. مانند: دامنه نوفه در نوار کاست که ما بین آهنگ پخش می­‌شود. اما هنگام پخش صدا، اگر چه دامنه نوفه دارای بلندای(Loudness) کمّی می‌­شود اما برای کاربر داشتن اندازه­ آن لازم ­است. به همین دلیل اعلام دامنه نوفه به تنهایی قابل درک نیست. همانگونه که نوفه در قیاس با صدا تحقق می­‌یابد، بیان اندازه نوفه نیز می­‌بایست همراه با صدا باشد تا قابل درک شود.

دامنه­ نوفه در هنگام ارسال توسط کابل یا محیط هوا همچنین در هنگام ضبط از یک دستگاه به دستگاه دیگر، افزایش می­‌یابد. حتی در اثر افزایش دمای محیط نیز شاهد افزایش دامنه­ نوفه خواهید بود. کلیه این مراحل دارای یک تعریف معین در خصوص افزایش دامنه نوفه دارند. در این تعریف چگونگی افزایش میزان دامنه نوفه را قید می­‌نمایند.

برای استفادی بهینه از هر دستگاه الکترونیکی مربوط به صدا، الزاماً دامنه­ ورودی یا خروجی آنرا معین می­‌کنند. پایه­ این میزان براساس دامنه­ توان یا ولتاژ الکتریکی است. هر ولتاژ یا توان الکتریکی نیز می­‌بایست در حالت مصرف تعریف شود که حتماً آن را به مقاومت الکتریکی شبیه­‌سازی می‌­نمایند. به فرض مثال: خروجی تقویت کننده صوتی دارای توان (۳۰W / ۸Ω) است و یا حداکثر دامنه­ ورودی یک دستگاه  ضبط صوت (۱mW / ۶۰۰Ω) است.

 دامنه ­نوفه که دارای تغییرات تصادفی است را نمی­‌توانند به صورت دامنه­ معین تعریف نمایند و لذا آن را به صورت ولتاژ موثر (Root Mine Square r.m.s) روی مقاومت معین یا توان موثر بر روی مقاومت معین تعریف می‌­نمایند.

میزان دامنه­ موثر نویز به صورت نسبت تعریف می­‌شود. بطور مثال سیگنال به نویز در یک تقویت کننده­‌های صوتی را به این گونه تعریف می­‌کنند. ده برابر لگاریتم نسبت (توانِ موثرِ حداکثر سیگنال صوتی در خروجی) به (توان موثر نوفه حداکثر ولوم با ورودی صفر) بیان می­‌شود. 

 همانگونه که بیان شده ابتدا به یک تقویت کننده صوتی برای بلنوگویی به امپدانس (Z = ۸ Ω) سیگنال (۱KHz) در ورودی اعمال نموده و سپس بدون ایجاد اعوجاج در خروجی میزان توان آن را اندازه­‌گیری می­‌نمایند. بطور مثال (Po = ۱۰۰ Wrms) این مقدار توان موثر برای حداکثر خروجی بدست می­‌آید. سپس بدون اعمال سیگنال در ورودی، برای میزان ولوم حداکثر صدای نوفه بر روی همان بلندگو شنیده می­‌شود(Pn = ۰/۱ mWrms).  این مقدار هم میزان توان موثر نوفه در خروجی خواهد شد. این دو مقدار را در رابطه قرار می­‌دهند و پس از محاسبه نسبت سیگنال به نویز برابر با (۶۰dB) خواهد شد.

 در آکوستیک محیط، کاربرد نسبت سیگنال به نویز متفاوت خواهد بود. زیرا در اینجا سطح فشار صوتی ایجاد شده در محیط مطرح می­‌شود و لذا لازم است که ابزار سنومتر در نتیجه اندازه­‌گیری قضاوت نماید.

نسبت سیگنال به نویز محیط سالن سینما را در دو حالت اندازه‌­گیری می‌­نمایند. نخست میزان نویز محیط با حضور تماشاگران در دو وضعیت قبل شروع نمایش فیلم که به میزان نویز (۷۵dB SPL) است. سپس در ابتدای نمایش فیلم که با حضور تماشاگران همراه است و تقریبا ساکت هستند به میزان نویز (۵۰dB SPL). برای اینکه بتوانیم نسبت سیگنال به نویز مناسبی داشته باشیم، بیشترین سطح فشار صوتی برای تماشاگران مناسب و جذاب باشد در سطح (۹۰dB SPL) در نظر می­‌گیریم. زیرا سطح فشار صوتی نویزی که در حاشیه اپتیک قرار دارد و در نواحی سکوت فیلم پخش می­‌شود، برابر با (۴۵dB SPL) است که این صدا کمتر از همهمه­ تماشاگران خواهد بود و لذا در سطح کمتر شنیده می­‌شود. بنابراین نسبت سیگنال به نویز محیط سینما در بهترین حالت (۴۰dB) خواهد شد.

در اواخر دهه­ ۷۰ میلادی کمپانی دالبی شرایطی تحت عنوان کاهش دهنده نویز(Noise Reduction) بر روی محیط اپتیک اضافه نمود که نسبت سیگنال به نویز در پخش صدای سینما به میزان (۶۰dB) افزایش یافت. این موفقیت باعث شد که صدا در سالن سینما تا حداکثر (۱۱۰dB SPL) افزایش یابد.

در راهنما یک دستگاه بلندگو نوشته شده (۱۰۱dB SPL – ۱m) باید دقت داشته باشید که خروجی این بلندگو برای فاصله یک متر در فضای باز به اندازه­ (۱۰۱dB SPL) است. برای افزایش سطح فشار صوتی نخست اینکه نمی­‌توان سیگنال ورودی آن را زیادتر نمود. دوم اینکه با ازدیاد آن تنها مرتکب اعوجاج در پخش صدا شده‌­­اید. برای افزایش آن یا می­‌بایست نوع بلندگو را تعویض نمایید یا به تعداد آن بلندگو اضافه کنید. با هر یک عددی که اضافه می­‌شود تنها (۳dB SPL) افزایش سطح فشار صوتی خواهید داشت. مثلا برای رسیدن به سطح فشارصوتی (۱۱۰dB SPL) می­بایست ۸ عدد از نوع بلندگو (۱۰۱dB SPL-۱m) در کنار هم قرار داده شوند تا شاید به میزان مطلوب (۱۱۰dB SPL) برسید.

در جدول به چند نمونه مثال مربوط به نسبت سیگنال به نویز دقت نمایید. 

 در جدول-۳ برخی منابع صوتی، الکترونیکی و برخی محیط آکوستیکی هستند.

 

۶- شناخت کیفیت صدا

آنچه که در پیرامون بررسی کیفیت صدا لازم بود، بیان شد. صحبت آخر اینکه کسی که برای صدابرداری گوش تیز می­‌کند ابتدا می­‌بایست گوش خود را بر اساس نقصی که وجود دارد، تربیت نماید. این تربیت شامل دو سمت و سوی است. نخست اصلاح پاسخ فرکانسی سپس احساس شنوایی.

برای اصلاح مورد نخست، این روش پیشنهاد می­‌شود که صدایی که از دستگاه صوتی پخش می­‌شود، سعی کنید در سطح (۹۰dB SPL) تنطیم نمایید.

چنانچه در عمل تجربه شده که برخی از افراد در هنگام شنیدن صدای فیلمی که خود میکس نموده­‌اند، از پخش آن در سالن نمایش سینما راضی نیستند و اغلب از عدم پخش فرکانس­‌های پایین شکایت می­‌نمایند. این نکته مهم به نحو­ی به میزان مونیتورینگ آنها در استودیو بر می­‌گردد. زیرا صدایی که در استودیو با سطح فشار صوتی (۷۰dB SPL) میکس شده باشد، قطعاً فرکانس‌­های پایین آن را نخواهید شنید، این در حالی است که تمنای پخش گستره فرکانس‌های پایین را از بلندگوی سالن سینما دارند.

دوم اینکه احساس شنوایی را به میزان تعداد محرک‌ها هماهنگ نمایند. چنانچه پیشتر بیان شد احساس شنوایی با افزایش تعدد محرک‌ها، افزایش نمی­‌یابد. لذا لازم است، کسانی که در این حوزه کار می‌­کنند دائماً گوش خود را نسبت به تغییر محرک‌ها تمرین داده و برای خود آزمون‌های متعددی اختیار نماید تا با حس شنوایی تربیت شده - بتوانند با کمترین خطا و دقیقتری سیستم شنوایی وفق دهد.

جنبه دیگر تعریف کیفیت خوب استفاده بهینه از دستگاه‌های ضبط و پخش استاندارد است. می­‌دانید صرفاً داشتن دستگاه صوتی استاندارد (Hi- Fi) تمام کار نیست، بلکه نحوه چیدمان و محیط مناسب، نیز می‌­تواند در پخش صدای خوب کمک می‌نماید.

                                                                                                        مهندس ابراهیم وژده میانه

                                                                                                    wogedehmebrahim@gmail.com

 

 

 

نظر شما
کد بالا را وارد کنید:
نظر های بازدیدکنندگان
هیچ اطلاعاتی وجود ندارد

    گالری تصاویر

    پیشخوان

    پیوندها

    فیلم آموزشی(پرتره یک هنرمند طراح صدا)

    1395/06/16

    اخبار خانه سینما

    مجمع عمومي عادي انجمن صنفي كارگري فيلمبرداران سينما ـ استان تهران ، روز چهارشنبه 22 آذر ماه 1396 ، در تالار زنده ياد سيف اله داد خانه سينما برگزار شد.
    شوراي برگزاري جشنواره در جهت اعتلاي سينماي ايران و ارتقاء سطح كيفي تبليغات و اطلاع‌رساني و همچنين ترغيب و تشويق هنرمندان اين عرصه، اقدام به برگزاري مسابقه در بخش‌هاي عكس، پوستر، آنونس و تيزر فيلم‌هاي سينمايي ايراني مي‌كند.
    در پنجمين جشن نوشتار سينماي ايران از يك عمر فعاليت فرهنگي مسعود مهرابي، نويسنده، منتقد، صاحب امتياز و مدير مسئول ماهنامه سينمايي فيلم تجليل خواهدشد.
    همزمان با اعطاي احكام و آغاز به‌كار هيأت انتخاب بخش سوداي سيمرغ سي و ششمين جشنواره فيلم فجر، پوستر اين دوره از جشنواره با حضور محمد مهدي حيدريان رئيس سازمان سينمايي، ابراهيم داروغه‌زاده دبير جشنواره، اعضاي شوراي سياستگذاري و اعضاي هيأت انتخاب سوداي سيمرغ رونمايي شد.

    تبلیغات

    تماس با ما

     Info@IranAMPS.com

     تهران، پیچ شمیران٬ بهار جنوبی، کوچه سمنان، پلاک۲۹ 

    کد پستی:۳۷۵۱۱-۱۵۶۱۷

     ٧٧٥٣٦٠٤١ و ٧٧٦٥٠٢٠٣ (داخلی ۲۱۹)

    نظرسنجی

    سایت انجمن صدای سینمای ایران را چگونه ارزیابی می کنید؟

    بازدیدکنندگان

    امروز 728
    هفته گذشته 728
    این ماه 728
    کل 175554

    عضویت در خبرنامه